આગળના દાંતનો તૂટેલો નાનો ટુકડો, નાની જગ્યા (ગેપ) કે અસમાન કિનારીને કારણે હસતી વખતે કે પરિવારના ફોટામાં તમને સંકોચ થઈ શકે છે. ડેન્ટલ બોન્ડિંગમાં આ તકલીફો દાંતના રંગના કમ્પોઝિટ રેઝિનથી રિપેર કરવામાં આવે છે, જે સીધું દાંત પર આકાર આપીને લગાવવામાં આવે છે અને લાઇટથી કડક કરવામાં આવે છે. તે ઘણી વાર એક જ મુલાકાતમાં પૂરું થઈ જાય છે, અને સામાન્ય રીતે તેમાં બહુ ઓછું ડ્રિલિંગ કરવું પડે છે કે બિલકુલ કરવું પડતું નથી.
બોન્ડિંગ દાંત બચાવતી સારવાર છે: તેમાં દાંતનો ઘણો ભાગ કાપવાને બદલે દાંત પર મટીરિયલ ઉમેરવામાં આવે છે. અંકલેશ્વરના Divine Dental Care માં Dr. Dhara M. Sudani ને ખાસ કરીને દાંત બચાવતી (બાયોમિમેટિક) ડેન્ટિસ્ટ્રી અને ડાયરેક્ટ કમ્પોઝિટ રિસ્ટોરેશનમાં રસ છે – એટલે કે કુદરતી દાંતનો શક્ય એટલો ભાગ જાળવી રાખીને, દાંતના રંગના મટીરિયલથી દાંત રિપેર કરવા. અમારા ડેન્ટિસ્ટ વિશે વધુ વાંચો.
ડેન્ટલ બોન્ડિંગમાં શું થાય છે
ડેન્ટિસ્ટ (દાંતના ડૉક્ટર) તમારા દાંત સાથે મળતો આવે તેવો કમ્પોઝિટનો એક શેડ (રંગ), અથવા થોડા શેડનું મિશ્રણ પસંદ કરે છે. કમ્પોઝિટ બરાબર ચોંટી શકે તે માટે દાંતની સપાટી સાફ કરીને તેના પર એક જેલ અને બોન્ડિંગ લિક્વિડ લગાવવામાં આવે છે. પછી કમ્પોઝિટ પાતળાં પડમાં ઉમેરવામાં આવે છે, દરેક પડને આકાર આપીને LED ક્યોરિંગ લાઇટથી કડક કરવામાં આવે છે, અને છેલ્લે તેને સરખું કરીને પોલિશ કરવામાં આવે છે, જેથી તે આસપાસના દાંત સાથે ભળી જાય.
બોન્ડિંગનો ઉપયોગ આ માટે થઈ શકે છે:
- દાંતની તૂટેલી કિનારી કે ખરી પડેલો નાનો ટુકડો રિપેર કરવા
- ઇનેમલ (દાંતનું ઉપરનું સખત પડ)માં નાની તિરાડ ઢાંકવા
- દાંત વચ્ચેની નાની જગ્યા (ગેપ) બંધ કરવા
- સહેજ ટૂંકા, ઘસાયેલા કે અસમાન દાંતને એકસરખા કરવા
- વ્હાઇટનિંગથી ન જતા નાના ડાઘ કે નિશાન ઢાંકવા
- પેઢાંની કિનારી પાસેના ઘસાયેલા, ઝણઝણાટીવાળા (સેન્સિટિવ) ભાગને રક્ષણ આપવા
બોન્ડિંગમાં દાંતના રંગનાં ફિલિંગ જેવા જ પ્રકારનું મટીરિયલ વપરાય છે, પણ તેનો હેતુ ઘણી વાર સડાની સારવાર નહીં, પણ દેખાવ સુધારવાનો કે દાંતને રક્ષણ આપવાનો હોય છે. જ્યારે દાંતની આખી આગળની સપાટી ઢાંકવામાં આવે, ત્યારે તેને કમ્પોઝિટ વિનીયર કહે છે; જુઓ ડેન્ટલ વિનીયર્સ.
બોન્ડિંગની પણ મર્યાદાઓ છે. કમ્પોઝિટ ઇનેમલ કે પોર્સેલિન જેટલું સખત નથી, એટલે સમય જતાં તેના પર ડાઘ પડી શકે છે કે તેનો ટુકડો તૂટી શકે છે, ખાસ કરીને જો તમે દાંત પીસતા હો. દાંતમાં ઊંડે સુધી ગયેલી તિરાડ હોય, અથવા દાંતનો મોટો ભાગ જતો રહ્યો હોય, તો તેના બદલે ક્રાઉન (કેપ) કે રૂટ કેનાલ ટ્રીટમેન્ટ (RCT)ની જરૂર પડી શકે છે.
દર્દીઓ સામાન્ય રીતે આ કારણોસર આવે છે
- પડી જવાથી, રમતગમત દરમિયાન કે કંઈક કડક વસ્તુ કરડવાથી આગળના દાંતનો ટુકડો તૂટી જવો
- આગળના દાંત વચ્ચે નાની જગ્યા (ગેપ)
- દાંતની ખરબચડી, ઘસાયેલી કે અસમાન કિનારીઓ
- એક દાંત, જે બાજુના દાંત કરતાં ટૂંકો કે અલગ આકારનો દેખાતો હોય
- ઇનેમલ પર નાના સફેદ કે બદામી ડાઘ
Divine Dental Care માં સારવાર કેવી રીતે થાય છે
- તપાસ. ડેન્ટિસ્ટ દાંત, પેઢાં અને બાઇટ (ઉપર-નીચેના દાંત કેવી રીતે મળે છે) તપાસે છે. ઈજા પછી, મૂળ અને નસ તપાસવા માટે ઓછા રેડિયેશનવાળો ડિજિટલ એક્સ-રે લેવામાં આવી શકે છે.
- વિકલ્પોની સમજૂતી. બોન્ડિંગ એ દાંત માટે યોગ્ય છે કે નહીં, તે કેટલો સમય ટકી શકે, અને બીજા વિકલ્પો, જેમ કે દાંતનું વ્હાઇટનિંગ, વિનીયર્સ કે ક્રાઉન, તે વિશે તમને જણાવવામાં આવે છે.
- રંગ પસંદ કરવો. કમ્પોઝિટનો રંગ તમારા દાંત સાથે મેળવવામાં આવે છે. વ્હાઇટનિંગ કરાવવાનું હોય તો સામાન્ય રીતે તે પહેલાં કરવામાં આવે છે, કારણ કે વ્હાઇટનિંગથી કમ્પોઝિટ સફેદ થતું નથી.
- દાંત તૈયાર કરવો. સામાન્ય રીતે દાંતનો બહુ ઓછો ભાગ કાઢવો પડે છે કે બિલકુલ કાઢવો પડતો નથી, અને ઘણા લોકોને ઇન્જેક્શનની જરૂર પડતી નથી; ડેન્ટિસ્ટ આ વિશે તમારી સાથે વાત કરશે.
- પડ ચડાવવાં અને આકાર આપવો. કમ્પોઝિટ પડમાં મૂકવામાં આવે છે, અને તેને આકાર આપીને ક્યોરિંગ લાઇટથી કડક કરવામાં આવે છે.
- પોલિશ અને બાઇટની તપાસ. બોન્ડિંગને પોલિશ કરવામાં આવે છે, અને તમે હળવેથી દાંત બંધ કરો છો, જેથી ડેન્ટિસ્ટ તપાસી શકે કે તે ઊંચું તો નથી લાગતું.
ઘણા દાંતમાં બોન્ડિંગ કરવાનું હોય તો વધુ સમય લાગે છે, અને તેને એકથી વધુ મુલાકાતમાં વહેંચી શકાય છે.
સારવાર પછીની કાળજી અને રિકવરી
ક્યોરિંગ લાઇટ વાપર્યા પછી તરત જ કમ્પોઝિટ કડક થઈ ગયું હોય છે, એટલે તે સખત થાય તેની રાહ જોવાની જરૂર નથી. જો તમને લોકલ એનેસ્થેસિયા (ઇન્જેક્શનથી ભાગ સુન્ન કરવો) આપવામાં આવ્યું હોય, તો કંઈ ખાતાં કે ગરમ પીણું પીતાં પહેલાં સુન્નપણું ઊતરી જાય ત્યાં સુધી રાહ જુઓ.
કમ્પોઝિટ પર ડાઘ પડી શકે છે, ખાસ કરીને પહેલા એક-બે દિવસમાં, એટલે ઘણા ડેન્ટિસ્ટ એ સમય દરમિયાન ચા, કોફી, વધુ હળદરવાળાં શાક, પાન અને તમાકુ ઓછાં લેવાની સલાહ આપે છે. ત્યાર પછી, ઘેરા રંગવાળો ખોરાક કે પીણાં લીધા પછી પાણીથી કોગળા કરો, દિવસમાં બે વાર બ્રશ કરો અને દાંતની વચ્ચે સફાઈ કરો. બોન્ડિંગવાળા દાંતથી નખ, પેન, બરફ, સોપારી કે બોટલનાં ઢાંકણાં કરડવાનું ટાળો.
જો બોન્ડિંગ ઊંચું લાગે, તેની કિનારી ધારદાર હોય કે તેનો ટુકડો તૂટી જાય, તો ક્લિનિકનો સંપર્ક કરો; નાનો તૂટેલો ભાગ ઘણી વાર રિપેર થઈ શકે છે. જો અકસ્માતમાં દાંત તૂટ્યો હોય અને ચહેરા કે જડબામાં ઈજા થઈ હોય, તો પહેલાં હોસ્પિટલના ઇમરજન્સી વિભાગમાં જાઓ; જુઓ ઇમરજન્સી ડેન્ટલ કેર. તૂટેલો ભાગ કે ગેપ તપાસાવવા માટે અંકલેશ્વરના ક્લિનિકમાં અપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
શું બોન્ડિંગથી મારા દાંતને નુકસાન થાય?
સામાન્ય રીતે સ્વસ્થ દાંતનો બહુ ઓછો ભાગ કાઢવામાં આવે છે કે બિલકુલ કાઢવામાં આવતો નથી, એટલે જ બોન્ડિંગને દાંત બચાવતી સારવાર ગણવામાં આવે છે. બોન્ડિંગને સામાન્ય રીતે પછીથી રિપેર કરી શકાય છે, સરખું કરી શકાય છે કે બદલી શકાય છે.
કમ્પોઝિટ બોન્ડિંગ કેટલો સમય ટકે છે?
તે ઘણી વાર કેટલાંક વર્ષો સુધી ટકે છે, પણ કાયમ માટે નહીં. તે ક્યાં લગાવ્યું છે, તમારો બાઇટ, દાંત પીસવાની ટેવ, નખ કરડવા જેવી આદતો અને તમે તેની કેટલી સારી કાળજી રાખો છો, તેના પર આધાર રાખે છે. સમય જતાં તેને પોલિશ કે રિપેર કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
શું બોન્ડિંગ અને વિનીયર એક જ છે?
બરાબર નહીં. બોન્ડિંગ સામાન્ય રીતે દાંતનો થોડો ભાગ ઢાંકે છે, જેમ કે તૂટેલો ખૂણો કે ગેપ. કમ્પોઝિટ વિનીયર દાંતની આખી આગળની સપાટી ઢાંકે છે, અને પોર્સેલિન વિનીયર્સ માટે સામાન્ય રીતે વધુ ઇનેમલ ઘસવું પડે છે.
બોન્ડિંગમાં દુખાવો થાય?
મોટા ભાગના બોન્ડિંગમાં બહુ ઓછું ડ્રિલિંગ કરવું પડે છે કે બિલકુલ કરવું પડતું નથી, એટલે ઘણા લોકોને ઇન્જેક્શનની જરૂર પડતી નથી. જો દાંતમાં ઝણઝણાટી (સેન્સિટિવિટી) હોય કે તેને વધુ તૈયાર કરવો પડે તેમ હોય, તો પહેલાં તે ભાગ સુન્ન કરી શકાય છે.
શું મારા બાળકના તૂટેલા દાંતમાં બોન્ડિંગ થઈ શકે?
ઘણી વાર, હા. ડેન્ટિસ્ટ પહેલાં તપાસે છે કે નસને અસર થઈ છે કે નહીં, જેના માટે એક્સ-રેની જરૂર પડી શકે છે. જુઓ બાળકોના દાંતની સંભાળ.
દરેકના દાંત અલગ હોય છે. તમારા માટે યોગ્ય સારવાર Dr. Dhara M. Sudani તમારા દાંત તપાસે અને જરૂર હોય તો એક્સ-રે લે, પછી જ નક્કી થાય છે. આ પેજ પરની માહિતી સામાન્ય છે, નિદાન નથી.
