ડેન્ટલ ક્રાઉન, જેને ઘણી વાર કેપ કહેવાય છે, આખા દાંતને ઢાંકી દે છે. જ્યારે દાંત એટલો નબળો કે તૂટેલો હોય, અથવા તેમાં એટલું મોટું ફિલિંગ હોય કે ફક્ત ફિલિંગથી તેનું સમારકામ ન થઈ શકે, ત્યારે ક્રાઉનનો ઉપયોગ થાય છે. તે દાંતના બાકી રહેલા ભાગને સુરક્ષિત રાખે છે, જેથી તમે તે દાંતથી ફરી ચાવી શકો.
બ્રિજ એક કે વધુ ખૂટતા દાંતની જગ્યા પૂરે છે: ખાલી જગ્યાની બંને બાજુના દાંત પર ક્રાઉન લગાવી, તેમની સાથે નકલી દાંત જોડવામાં આવે છે. અંકલેશ્વરના Divine Dental Care માં ક્રાઉન મેટલ, સિરામિક કે ઝિર્કોનિયામાં બનાવવામાં આવે છે. દાંત મોઢામાં ક્યાં છે, ઉપર-નીચેના દાંત કેવી રીતે મળે છે (બાઇટ) અને તમે તેને કેવો દેખાવા માગો છો તે પ્રમાણે કયું મટીરિયલ યોગ્ય છે, તે ડેન્ટિસ્ટ (દાંતના ડૉક્ટર) સમજાવે છે.
આ સારવારમાં શું થાય છે
ક્રાઉન લગાવવા માટે, લોકલ એનેસ્થેસિયા (ઇન્જેક્શનથી ભાગ સુન્ન કરવો) આપીને દાંતને ઘસીને આકાર આપવામાં આવે છે, જેથી ક્રાઉન તેના પર બેસી શકે. દાંતનું માપ લેવામાં આવે છે, અને સામાન્ય રીતે ડેન્ટલ લેબોરેટરીમાં તે માપ પ્રમાણે ક્રાઉન બનાવવામાં આવે છે. ત્યાં સુધી ટેમ્પરરી (કામચલાઉ) ક્રાઉન દાંતને સુરક્ષિત રાખે છે. આગલી વિઝિટમાં ફિટિંગ, બાઇટ અને રંગ તપાસીને ક્રાઉનને સિમેન્ટથી તેની જગ્યાએ ચોંટાડવામાં આવે છે.
મુખ્ય મટીરિયલ આ છે:
- મેટલ ક્રાઉન – મજબૂત હોય છે અને દાંતનો ઓછો ભાગ ઘસવો પડે છે; ઘણી વાર પાછળના દાંત માટે વપરાય છે, જ્યાં દેખાવનું ઓછું મહત્ત્વ હોય છે
- સિરામિક ક્રાઉન – દાંતના રંગના, જેમાં મેટલ-સિરામિક ક્રાઉન (મેટલના પાયા પર પોર્સેલિન) અને ઓલ-સિરામિક ક્રાઉન આવે છે, જે આગળના દાંત પર કુદરતી દેખાઈ શકે છે
- ઝિર્કોનિયા ક્રાઉન – મજબૂત, દાંતના રંગનું સિરામિક, જે આગળના કે પાછળના દાંત પર વાપરી શકાય છે
બ્રિજ માટે ખાલી જગ્યાની બંને બાજુ સ્વસ્થ અને મજબૂત દાંત જરૂરી છે. એ દાંતને ક્રાઉન માટે ઘસીને આકાર આપવામાં આવે છે, અને પછી એ ક્રાઉન વચ્ચેના નકલી દાંતને પકડી રાખે છે. આમાં બાજુના દાંત ઘસવા પડે છે, તેથી ડેન્ટિસ્ટ વિકલ્પ તરીકે ડેન્ટલ ઇમ્પ્લાન્ટ કે થોડા દાંતનું ચોકઠું (પાર્શિયલ ડેન્ચર) વિશે પણ વાત કરી શકે છે.
દર્દીઓ સામાન્ય રીતે આ કારણોસર આવે છે
- પાછળનો દાંત, જેની રૂટ કેનાલ ટ્રીટમેન્ટ (RCT) થઈ હોય
- તૂટેલો, તિરાડવાળો કે ખૂબ ઘસાઈ ગયેલો દાંત
- મોટું જૂનું ફિલિંગ, જે વારંવાર તૂટી જાય છે
- રંગ બદલાઈ ગયેલો કે બેડોળ આકારનો આગળનો દાંત (આ પણ જુઓ: કોસ્મેટિક ડેન્ટિસ્ટ્રી)
- એક કે વધુ ખૂટતા દાંત, જેની બંને બાજુ મજબૂત દાંત હોય
- જૂનો ક્રાઉન કે બ્રિજ, જે ઢીલો થઈ ગયો હોય, જેનો ખૂણો તૂટી ગયો હોય કે જે હવે બરાબર ન દેખાતો હોય
Divine Dental Care માં સારવાર કેવી રીતે થાય છે
- તપાસ અને એક્સ-રે. દાંત ક્રાઉનનો ભાર ઝીલી શકે તેમ છે કે નહીં તેની ખાતરી કરવા, ડેન્ટિસ્ટ દાંત, મૂળ અને પેઢું તપાસે છે, સામાન્ય રીતે ઓછા રેડિયેશનવાળા ડિજિટલ એક્સ-રે સાથે.
- મટીરિયલની પસંદગી. મેટલ, સિરામિક અને ઝિર્કોનિયાના વિકલ્પો સમજાવવામાં આવે છે, અને દાંતના રંગના ક્રાઉન માટે તેનો શેડ (રંગ) તમારા બાજુના દાંત સાથે મેળવવામાં આવે છે.
- દાંત તૈયાર કરવો. લોકલ એનેસ્થેસિયાથી ભાગ સુન્ન કરીને દાંતને આકાર આપવામાં આવે છે અને તેનું માપ લેવામાં આવે છે.
- ટેમ્પરરી ક્રાઉન. ફાઇનલ ક્રાઉન બને ત્યાં સુધી ટેમ્પરરી ક્રાઉન દાંતને સુરક્ષિત રાખે છે.
- ફિટિંગ. ફાઇનલ ક્રાઉન કે બ્રિજ લગાવીને જોવામાં આવે છે, બાઇટ પ્રમાણે ગોઠવવામાં આવે છે અને સિમેન્ટથી ચોંટાડવામાં આવે છે.
સારવાર પછીની કાળજી અને રિકવરી
દાંતને આકાર આપ્યા પછી અને ક્રાઉન લગાવ્યા પછી થોડા દિવસ દાંતમાં સહેજ ઝણઝણાટી કે દુખાવા જેવું લાગી શકે છે. ટેમ્પરરી ક્રાઉન હોય ત્યારે એ બાજુથી ચીકણો અને ખૂબ કઠણ ખોરાક ન ખાઓ, અને ફ્લોસ ઉપર ખેંચવાને બદલે બાજુમાંથી સરકાવીને કાઢો, જેથી ટેમ્પરરી ક્રાઉન ઢીલો ન થાય. જો ટેમ્પરરી ક્રાઉન નીકળી જાય, તો તેને સાચવી રાખો અને ક્લિનિકનો સંપર્ક કરો.
ફાઇનલ ક્રાઉન લાગી જાય પછી તેની કાળજી કુદરતી દાંતની જેમ રાખો. ક્રાઉન અને દાંત જ્યાં મળે છે તે કિનારી પર હજુ પણ સડો થઈ શકે છે, તેથી દિવસમાં બે વાર બ્રશ કરો અને રોજ દાંત વચ્ચે સફાઈ કરો. બ્રિજ હોય તો નકલી દાંતની નીચે સાફ કરવા ફ્લોસ થ્રેડર કે નાના ઇન્ટરડેન્ટલ બ્રશ વાપરો. જો તમને દાંત ઘસવાની (કચકચાવવાની) ટેવ હોય, અથવા દાંત બંધ કરો ત્યારે ક્રાઉન ઊંચો લાગે, તો ડેન્ટિસ્ટને જણાવો. તમે તૈયાર હો ત્યારે દાંત તપાસાવવા માટે અંકલેશ્વરના ક્લિનિકમાં અપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
મારા માટે કયા મટીરિયલનો ક્રાઉન યોગ્ય છે?
તે દાંત ક્યાં છે, દાંતનો કેટલો ભાગ બાકી છે, બાઇટ અને તમે તેને કેવો દેખાવા માગો છો તેના પર આધાર રાખે છે. પાછળના દાંત માટે ઘણી વાર મેટલ વપરાય છે, જ્યારે દેખાવ મહત્ત્વનો હોય ત્યાં સિરામિક કે ઝિર્કોનિયા પસંદ કરવામાં આવે છે. તમારા દાંત માટેના વિકલ્પો ડેન્ટિસ્ટ સમજાવશે.
ક્રાઉન કેટલો સમય ચાલે છે?
સારી કાળજી અને નિયમિત ચેક-અપ સાથે ક્રાઉન ઘણી વાર ઘણાં વર્ષો સુધી ચાલે છે. આ મટીરિયલ, બાઇટ, દાંત ઘસવાની ટેવ અને દાંત તથા પેઢાંની કેટલી સારી કાળજી રખાય છે તેના પર આધાર રાખે છે. કોઈ પણ ક્રાઉન કાયમ માટે ચાલતો નથી.
શું ક્રાઉન લગાવવામાં દુખાવો થાય છે?
દાંતને આકાર આપતાં પહેલાં તેને સુન્ન કરવામાં આવે છે, તેથી તમને દુખાવાને બદલે દબાણ અને ધ્રુજારી જેવું લાગવું જોઈએ. પછીના થોડા દિવસ હળવી ઝણઝણાટી રહેવી સામાન્ય છે.
જો ખાલી જગ્યાની બાજુના દાંત નબળા હોય તો બ્રિજ લગાવી શકાય?
સામાન્ય રીતે નહીં. બ્રિજ ટેકા માટે બાજુના દાંત પર આધાર રાખે છે, તેથી તે મજબૂત અને સ્વસ્થ હોવા જરૂરી છે. જો તે ન હોય, તો ઇમ્પ્લાન્ટ કે ચોકઠું (ડેન્ચર) વધુ સારો વિકલ્પ હોઈ શકે છે.
શું લોકોને મારો ક્રાઉન દેખાશે?
સિરામિક અને ઝિર્કોનિયા ક્રાઉનનો શેડ તમારા દાંત સાથે મેળવવામાં આવે છે, જેથી તે દાંત સાથે ભળી જાય. મેટલ ક્રાઉન દેખાય છે, પણ સામાન્ય રીતે પાછળના દાંત પર લગાવવામાં આવે છે.
દરેકના દાંત અલગ હોય છે. તમારા માટે યોગ્ય સારવાર Dr. Dhara M. Sudani તમારા દાંત તપાસે અને જરૂર હોય તો એક્સ-રે લે, પછી જ નક્કી થાય છે. આ પેજ પરની માહિતી સામાન્ય છે, નિદાન નથી.
