દાંત ગુમાવવાથી ફક્ત દેખાવ પર જ અસર નથી થતી. તેનાથી ચાવવામાં તકલીફ પડી શકે છે, બોલવાની રીત બદલાઈ શકે છે અને હોઠ તથા ગાલની આસપાસ ચહેરો બેસી ગયેલો દેખાઈ શકે છે. ચોકઠું (ડેન્ચર) એ કાઢી-પહેરી શકાય તેવા નકલી દાંત છે, જે આ બધામાં મદદ કરી શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે ઘણા કે બધા દાંત ન હોય.
અંકલેશ્વરના Divine Dental Care માં ધ્યાનથી તપાસ કર્યા પછી તમારા મોઢાના માપ પ્રમાણે ચોકઠું બનાવવામાં આવે છે. ડેન્ટિસ્ટ (દાંતના ડૉક્ટર) સમજાવે છે કે તમારા માટે કયા પ્રકારનું ચોકઠું યોગ્ય છે, દરેક મુલાકાતમાં શું થાય છે અને તેની ટેવ પડે ત્યાં સુધી શું અનુભવ થઈ શકે છે; મોટા ભાગના લોકોને તે માટે થોડાં અઠવાડિયાંની ધીરજ રાખવી પડે છે.
આ સારવારમાં શું થાય છે
ચોકઠાના મુખ્ય બે પ્રકાર છે:
- આખું ચોકઠું (કમ્પ્લીટ ડેન્ચર) – ઉપરના કે નીચેના જડબાના બધા દાંતની જગ્યા લે છે. ઉપરનું ચોકઠું તાળવા અને પેઢાં સાથે બરાબર ચોંટીને ટકે છે; નીચેના આખા ચોકઠાને પકડ માટે ઓછી જગ્યા મળે છે, એટલે તે ઘણી વાર વધુ ઢીલું લાગે છે.
- પાર્શિયલ ચોકઠું (પાર્શિયલ ડેન્ચર) – જ્યારે થોડા કુદરતી દાંત બાકી હોય ત્યારે એક કે વધુ ખૂટતા દાંતની જગ્યા લે છે. તેમાં સામાન્ય રીતે નાના હૂક (ક્લેસ્પ) હોય છે, જે બાજુના દાંતને પકડી રાખે છે, અને તેનો બેઝ પ્લાસ્ટિક (એક્રેલિક) કે પાતળી ધાતુનો હોઈ શકે છે.
ચોકઠું તમારા મોઢા અને બાઇટ (ઉપર-નીચેના દાંત જે રીતે મળે છે) પ્રમાણે બેસે તે માટે તબક્કાવાર બનાવવામાં આવે છે. જો પહેલાં દાંત કઢાવવા પડે તેમ હોય, તો રુઝ આવતાં પેઢાં અને હાડકાંનો આકાર બદલાય છે, એટલે ડેન્ટિસ્ટ થોડી રાહ જોવાનું કહી શકે છે, અથવા કામચલાઉ ચોકઠા વિશે વાત કરી શકે છે, જેને પછીથી એડજસ્ટ કરવામાં કે બદલવામાં આવે છે.
જો નીચેનું ચોકઠું ખૂબ ઢીલું હોય, તો ડેન્ટલ ઇમ્પ્લાન્ટથી તેને વધુ મજબૂત રીતે પકડી રાખવામાં મદદ મળી શકે કે નહીં, તે વિશે ડેન્ટિસ્ટ વાત કરી શકે છે. જ્યાં ફક્ત થોડા દાંત ખૂટતા હોય અને બાજુના દાંત મજબૂત હોય, ત્યાં ફિક્સ બ્રિજ પણ એક વિકલ્પ હોઈ શકે છે.
દર્દીઓ સામાન્ય રીતે આ કારણોસર આવે છે
- ઘણા કે બધા દાંત ન હોવા
- રોટલી કે શાક જેવો ખોરાક બરાબર ચાવવામાં તકલીફ
- જૂનું ચોકઠું ઢીલું થઈ ગયું હોય, તેમાં તિરાડ પડી હોય કે તે ફાવતું ન હોય
- હાલના ચોકઠા નીચે દુખતી જગ્યા કે ચાંદાં
- ટૂંક સમયમાં દાંત કઢાવવાનો હોય અને તેની જગ્યાએ નવા દાંતનું પ્લાનિંગ કરવું હોય
- દાંત ગયા પછી દેખાવ અને બોલવાનું સુધારવું હોય
Divine Dental Care માં સારવાર કેવી રીતે થાય છે
- તપાસ. ડેન્ટિસ્ટ તમારાં પેઢાં, બાકી રહેલા દાંત અને હાડકું તપાસે છે, અને જરૂર હોય તો એક્સ-રે લે છે. બાકી રહેલા દાંતમાં સડો કે પેઢાંની તકલીફ હોય, તો તેની સારવાર પહેલાં કરવામાં આવે છે.
- વિકલ્પોની સમજૂતી. તમારા માટે કયા પ્રકારનું ચોકઠું યોગ્ય છે તે, અને સાથે બ્રિજ કે ઇમ્પ્લાન્ટ જેવા બીજા વિકલ્પો પણ તમને સમજાવવામાં આવે છે, જેથી તમે પસંદ કરી શકો.
- માપ અને બાઇટ. તમારા મોઢાનું માપ (બીબું) અને તમારા બાઇટનો રેકોર્ડ લેવામાં આવે છે, અને દાંતનો રંગ તથા આકાર તમારી સાથે મળીને પસંદ કરવામાં આવે છે.
- ટ્રાયલ. ઘણા કિસ્સામાં ચોકઠું પૂરું બનાવતાં પહેલાં દાંત મીણમાં ગોઠવવામાં આવે છે, જેથી દેખાવ, ફિટિંગ અને બાઇટ ચકાસી શકાય.
- ફિટિંગ. તૈયાર ચોકઠું પહેરાવીને એડજસ્ટ કરવામાં આવે છે, અને તેને કેવી રીતે પહેરવું, કાઢવું અને સાફ કરવું તે તમને બતાવવામાં આવે છે.
- ફોલો-અપ મુલાકાતો. પછીની મુલાકાતોમાં દુખતી જગ્યામાં રાહત આપી શકાય છે અને ફિટિંગ એડજસ્ટ કરી શકાય છે.
સારવાર પછીની કાળજી અને રિકવરી
નવું ચોકઠું શરૂઆતમાં સામાન્ય રીતે અજીબ લાગે છે. પહેલાં થોડાં અઠવાડિયાં મોઢામાં વધુ લાળ આવવી, થોડું દુખવું અને બોલવામાં ફરક લાગવો સામાન્ય છે. નાના ટુકડા કરેલા નરમ ખોરાકથી શરૂઆત કરો, બંને બાજુ એકસાથે ચાવો, અને બોલવાનું સરખું થાય તે માટે મોટેથી વાંચો. દુખતી જગ્યા કે ઢીલું ફિટિંગ જાતે ઠીક કરવાનો પ્રયત્ન ન કરો; ક્લિનિક પર પાછા આવો, જેથી ડેન્ટિસ્ટ ચોકઠું એડજસ્ટ કરી શકે.
તમારા ચોકઠાની રોજ કાળજી રાખો:
- ચોકઠું કાઢીને નરમ બ્રશ અને હળવા સાબુ કે ડેન્ચર ક્લીનરથી બ્રશ કરો; આ પાણી ભરેલા વાસણ (બેસિન) ઉપર કરો, જેથી હાથમાંથી પડી જાય તો તૂટે નહીં.
- તમારાં પેઢાં, જીભ અને બાકી રહેલા કુદરતી દાંત પણ બ્રશ કરો.
- ડેન્ટિસ્ટે બીજું કંઈ ન કહ્યું હોય તો રાત્રે ચોકઠું કાઢી નાખો, અને તેને પાણીમાં રાખો, જેથી તે સુકાઈને આકાર ન બદલે.
- ગરમ પાણી, બ્લીચ કે ઘસાય તેવા કડક પાવડર ન વાપરો.
વર્ષો જતાં પેઢાં અને હાડકાંનો આકાર ધીમે ધીમે બદલાય છે, એટલે ચોકઠું ઢીલું થઈ શકે છે અને તેનું રિલાઇનિંગ (અંદરનું પડ નવું કરવું) કરાવવાની કે નવું ચોકઠું બનાવવાની જરૂર પડી શકે છે. જો તમારું ચોકઠું ઢીલું હોય કે દુખતું હોય, તો અંકલેશ્વરના ક્લિનિકમાં અપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
નવા ચોકઠાની ટેવ પડતાં કેટલો સમય લાગે છે?
મોટા ભાગના લોકોને ટેવાતાં થોડાં અઠવાડિયાં લાગે છે, અને કેટલાકને વધુ સમય લાગે છે, ખાસ કરીને નીચેના આખા ચોકઠામાં.
શું ચોકઠું પહેરીને સૂવું જોઈએ?
સામાન્ય રીતે પેઢાંને આરામ મળે અને તે સ્વસ્થ રહે તે માટે રાત્રે ચોકઠું કાઢી નાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જો તમારી સ્થિતિ જુદી હોય, જેમ કે દાંત કઢાવ્યા પછી તરત, તો ડેન્ટિસ્ટ તમને કહેશે.
ચોકઠું કેટલો સમય ચાલે છે?
સમય જતાં ચોકઠું ઘસાય છે અને મોઢું પણ બદલાય છે, એટલે થોડાં વર્ષો પછી ઘણી વાર તેનું રિલાઇનિંગ કરાવવું પડે છે કે નવું ચોકઠું બનાવવું પડે છે. તમારી નિયમિત મુલાકાતોમાં ડેન્ટિસ્ટ તેનું ફિટિંગ તપાસશે.
જો મારે એક પણ કુદરતી દાંત ન હોય, તો પણ ચેક-અપ (તપાસ) ની જરૂર છે?
હા. ડેન્ટિસ્ટ તમારા ચોકઠાનું ફિટિંગ તપાસે છે અને તમારાં પેઢાં, જીભ અને આખા મોઢામાં કોઈ દુખતી જગ્યા કે બીજા ફેરફારો છે કે નહીં તે જુએ છે, જેમાં મોઢાના કેન્સરની નિશાનીઓ પણ સામેલ છે.
દરેકના દાંત અલગ હોય છે. તમારા માટે યોગ્ય સારવાર Dr. Dhara M. Sudani તમારા દાંત તપાસે અને જરૂર હોય તો એક્સ-રે લે, પછી જ નક્કી થાય છે. આ પેજ પરની માહિતી સામાન્ય છે, નિદાન નથી.
