દાંતની ઘણી તકલીફો એવી જગ્યાએ છુપાયેલી હોય છે જ્યાં આંખથી જોઈ શકાતું નથી: દાંતની વચ્ચે, જૂનાં ફિલિંગની નીચે, મૂળની અંદર અને હાડકાંમાં. દાંતના એક્સ-રેથી ડેન્ટિસ્ટ (દાંતના ડૉક્ટર) આ ભાગ જોઈ શકે છે, જેથી તકલીફો વહેલી પકડાય અને સારવારનું યોગ્ય આયોજન થઈ શકે.
અંકલેશ્વરના Divine Dental Care માં ઓછા રેડિયેશનવાળું પોર્ટેબલ ડિજિટલ ડેન્ટલ એક્સ-રે મશીન વપરાય છે. ઇમેજ (ફોટો) સ્પષ્ટ હોય છે અને તરત જ ટ્રીટમેન્ટ રૂમની સ્ક્રીન પર દેખાય છે, એટલે તમે હજુ ખુરશીમાં જ બેઠા હો ત્યારે ડેન્ટિસ્ટ તમારી સાથે તેને જોઈ શકે છે. એક્સ-રે ત્યારે જ લેવામાં આવે છે જ્યારે તેનાથી નિદાનમાં કે સારવારનો નિર્ણય લેવામાં મદદ મળે.
દાંતના નાના એક્સ-રેમાં શું દેખાય છે
ક્લિનિકમાં લેવાતા એક્સ-રે નાના, ઇન્ટ્રા-ઓરલ (મોઢાની અંદરના) એક્સ-રે હોય છે: એક નાનું સેન્સર તમારા મોઢાની અંદર મૂકવામાં આવે છે, અને દરેક ઇમેજમાં થોડા દાંત વિગતવાર દેખાય છે. ડેન્ટિસ્ટને શું જોવાનું છે તેના આધારે, એક્સ-રેમાં આ દેખાઈ શકે છે:
- દાંતની વચ્ચે કે ફિલિંગ અને ક્રાઉન (કેપ)ની નીચેનો સડો, જે ઘણી વાર બહારથી દેખાતો નથી
- મૂળના છેડે ઇન્ફેક્શન (ચેપ) કે પરુની ગાંઠ (એબ્સેસ)
- દાંતની આસપાસ હાડકું કેટલું છે, જેનાથી ખબર પડે છે કે પેઢાંનો રોગ કેટલો આગળ વધ્યો છે
- રૂટ કેનાલ ટ્રીટમેન્ટ (RCT) પહેલાં અને તે દરમિયાન દાંતનાં મૂળ અને કેનાલ (મૂળની અંદરની નળી)
- પૂરો બહાર ન આવ્યો હોય તેવા દાંતની સ્થિતિ અને તેનાં મૂળ, જેમ કે અક્કલ દાઢ
- ક્રાઉન કે ફિલિંગ બરાબર બેઠું છે કે નહીં, અને સારવાર પછી દાંતમાં રુઝ કેવી આવી રહી છે
એક્સ-રેની પણ મર્યાદાઓ છે. તેમાં દાંત અને હાડકું સારી રીતે દેખાય છે, પણ નરમ ભાગ (સોફ્ટ ટિશ્યુ) દેખાતા નથી, અને ખૂબ ઝીણી તિરાડ બિલકુલ ન પણ દેખાય. એટલે ડેન્ટિસ્ટ એક્સ-રેનો ઉપયોગ ધ્યાનથી કરેલી તપાસની સાથે કરે છે, તપાસના બદલે નહીં.
નાના એક્સ-રેમાં આખું જડબું દેખાતું નથી. જો તમારે આખા મોઢાનો પેનોરેમિક એક્સ-રે (જેને ઘણી વાર OPG કહે છે) કે 3D CBCT સ્કેન કરાવવાની જરૂર હોય, જેમ કે અમુક અક્કલ દાઢ કઢાવતાં પહેલાં કે ડેન્ટલ ઇમ્પ્લાન્ટના આયોજન માટે, તો ડેન્ટિસ્ટ તેનું કારણ સમજાવશે અને તે ક્યાં કરાવી શકાય તેની સલાહ આપશે.
દાંતનો એક્સ-રે ક્યારે લેવામાં આવે છે
દરેક મુલાકાતમાં એક્સ-રેની જરૂર હોતી નથી. તમારી તકલીફ, તમારી અગાઉની વિગતો (હિસ્ટરી) અને આંખથી શું તપાસી શકાતું નથી, તેના આધારે ડેન્ટિસ્ટ નક્કી કરે છે. સામાન્ય કારણોમાં આ આવે છે:
- દાંતનો દુખાવો, સોજો, કે કરડતી વખતે દુખતો દાંત
- છુપાયેલો સડો તપાસવા, તમારા જોખમ પ્રમાણે નક્કી થતા ગાળે
- રૂટ કેનાલ ટ્રીટમેન્ટ, દાંત કઢાવવો, ક્રાઉન કે ઇમ્પ્લાન્ટનું આયોજન
- દાંતને ઈજા થઈ હોય ત્યારે, મૂળ અને તેની આસપાસનું હાડકું તપાસવા
- સારવાર પછી દાંતમાં કેવી રુઝ આવી છે તે તપાસવા
જો સોજો આંખ કે ગરદન તરફ ફેલાતો હોય, ખૂબ તાવ હોય, અથવા શ્વાસ લેવામાં કે ગળવામાં તકલીફ હોય, તો ડેન્ટલ અપોઇન્ટમેન્ટની રાહ જોયા વગર તરત જ હોસ્પિટલના ઇમરજન્સી વિભાગમાં જાઓ.
શું દાંતનો એક્સ-રે સલામત છે?
દાંતના એક્સ-રેમાં ખૂબ ઓછું રેડિયેશન વપરાય છે. દાંતના એક નાના એક્સ-રેમાં લાગતું રેડિયેશન, મોટા ભાગના લોકોને આસપાસના વાતાવરણમાંથી કુદરતી રીતે લગભગ એક દિવસમાં મળતા રેડિયેશન જેટલું હોય છે. જૂના ફિલ્મવાળા એક્સ-રે કરતાં ડિજિટલ એક્સ-રેમાં સામાન્ય રીતે ઓછું રેડિયેશન લાગે છે, અને કિરણો ફક્ત જે ભાગ તપાસવાનો હોય તેના પર જ નાખવામાં આવે છે.
તેમ છતાં ડેન્ટિસ્ટ રેડિયેશન શક્ય એટલું ઓછું રાખે છે: એક્સ-રે ત્યારે જ લેવામાં આવે છે જ્યારે તેનાથી મદદ મળે, અને જરૂર હોય તેટલી ઓછામાં ઓછી ઇમેજ લેવામાં આવે છે. જો તમે તાજેતરમાં બીજે ક્યાંય એક્સ-રે કરાવ્યા હોય, તો તે સાથે લાવો, કારણ કે તેનાથી ઓછા નવા એક્સ-રેની જરૂર પડે એવું બની શકે.
પ્રેગ્નન્સી (ગર્ભાવસ્થા): જો તમે પ્રેગ્નન્ટ (ગર્ભવતી) હો, અથવા હોવાની શક્યતા હોય, તો ડેન્ટિસ્ટને જણાવો. દાંતના એક્સ-રે મોઢા પર નાખવામાં આવે છે, પેટથી દૂર, અને રેડિયેશન ખૂબ ઓછું હોય છે, એટલે પ્રેગ્નન્સી દરમિયાન તાત્કાલિક સારવાર માટે જરૂરી એક્સ-રે સામાન્ય રીતે માન્ય ગણાય છે. નિયમિત એક્સ-રે બાળકના જન્મ પછી સુધી ટાળી શકાય છે. ડેન્ટિસ્ટ આ વિશે તમારી સાથે વાત કરશે, અને તમે તમારા ડૉક્ટર સાથે પણ વાત કરી શકો છો.
બાળકો: બાળકોના એક્સ-રે પણ ત્યારે જ લેવામાં આવે છે જ્યારે તેનાથી મદદ મળે. જુઓ બાળકોના દાંતની સંભાળ.
Divine Dental Care માં એક્સ-રે કેવી રીતે લેવામાં આવે છે
- કારણની સમજૂતી. એક્સ-રેથી કેમ મદદ મળશે અને તેમાં કયા દાંત દેખાશે, તે ડેન્ટિસ્ટ તમને જણાવે છે.
- તૈયારી. તમને ચશ્માં, નાકની ચૂની (નોઝ પિન) કે કાઢી શકાય તેવું ચોકઠું (ડેન્ચર) કાઢવાનું કહેવામાં આવી શકે છે, કારણ કે ધાતુને કારણે ઇમેજનો અમુક ભાગ ઢંકાઈ શકે છે.
- સેન્સર ગોઠવવું. તમે ડેન્ટલ ચેરમાં બેઠા હો ત્યારે નાનું સેન્સર હળવેથી તમારા મોઢામાં મૂકવામાં આવે છે. જો તમને સહેલાઈથી ઊબકા આવતા હોય, તો ડેન્ટિસ્ટને જણાવો.
- એક્સ-રે લેવો. પોર્ટેબલ એક્સ-રે મશીન તમારા ગાલની નજીક રાખવામાં આવે છે, અને એક્સ-રે લેવામાં ફક્ત એક ક્ષણ લાગે છે. તમારે બસ હલ્યા વગર સ્થિર રહેવાનું છે.
- પરિણામ જોવું. ઇમેજ ટ્રીટમેન્ટ રૂમની સ્ક્રીન પર દેખાય છે, અને તમારા દાંત માટે તેનો શું અર્થ છે તે ડેન્ટિસ્ટ તમને બતાવે છે.
એક્સ-રે પછી આરામ કરવાની કોઈ જરૂર નથી, અને કોઈ પણ સારવાર કરાવવી કે નહીં અને ક્યારે કરાવવી, તે તમે નક્કી કરો છો. જો દાંતની કોઈ તકલીફ તપાસાવવી હોય, તો અંકલેશ્વરના ક્લિનિકમાં અપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
દાંતના એક્સ-રેમાં કેટલું રેડિયેશન હોય છે?
ખૂબ ઓછું. દાંતના એક નાના ડિજિટલ એક્સ-રેમાં લાગતું રેડિયેશન, મોટા ભાગના લોકોને લગભગ એક દિવસમાં કુદરતી રીતે વાતાવરણમાંથી મળતા રેડિયેશન જેટલું હોય છે.
શું પ્રેગ્નન્સી દરમિયાન દાંતનો એક્સ-રે કરાવી શકાય?
પહેલાં ડેન્ટિસ્ટને જણાવો. નિયમિત એક્સ-રે ઘણી વાર પછી માટે ટાળવામાં આવે છે, જ્યારે તાત્કાલિક સારવાર માટે જરૂરી એક્સ-રે સામાન્ય રીતે માન્ય ગણાય છે. તમારા ડૉક્ટર સાથે પણ વાત કરો.
શું ક્લિનિકમાં OPG કે 3D સ્કેન થઈ શકે?
ક્લિનિકમાં મોઢાની અંદરના નાના એક્સ-રે માટે પોર્ટેબલ ડિજિટલ એક્સ-રે વપરાય છે. જો તમારે આખા મોઢાનો OPG કે 3D CBCT સ્કેન કરાવવાની જરૂર હોય, તો તે ક્યાં કરાવવો તેની સલાહ ડેન્ટિસ્ટ આપશે.
શું હું બીજા ક્લિનિકના એક્સ-રે લાવી શકું?
હા. તમારી પાસે હોય તેવા તાજેતરના એક્સ-રે, સ્કેન કે રિપોર્ટ લઈને આવો. તેનાથી નવા એક્સ-રેની સંખ્યા ઘટી શકે છે.
દરેકના દાંત અલગ હોય છે. તમારા માટે યોગ્ય સારવાર Dr. Dhara M. Sudani તમારા દાંત તપાસે અને જરૂર હોય તો એક્સ-રે લે, પછી જ નક્કી થાય છે. આ પેજ પરની માહિતી સામાન્ય છે, નિદાન નથી.
