રૂટ કેનાલ ટ્રીટમેન્ટ, જેને ઘણી વાર RCT કહેવાય છે, દાંતની અંદરના નરમ ભાગ, એટલે કે પલ્પની સારવાર છે. પલ્પમાં સોજો આવે કે ઇન્ફેક્શન (ચેપ) લાગે ત્યારે આ સારવાર કરવામાં આવે છે. ઊંડો સડો, તિરાડ કે જૂની ઈજાને કારણે બેક્ટેરિયા પલ્પ સુધી પહોંચી શકે છે. સારવાર ન કરાવો તો દાંતમાં સખત દુખાવો, સોજો કે પરુનો ફોલ્લો થઈ શકે છે, અને આખરે દાંત ગુમાવવો પણ પડી શકે છે.
RCT નો હેતુ તમારો કુદરતી દાંત બચાવવાનો છે. અંકલેશ્વરમાં ઘણા લોકોએ સાંભળ્યું હોય છે કે રૂટ કેનાલથી ડરવા જેવું છે, પણ લોકલ એનેસ્થેસિયા (ઇન્જેક્શનથી ભાગ સુન્ન કરવો) સાથે મોટા ભાગના લોકોને તે ઊંડું ફિલિંગ કરાવવા જેવું જ લાગે છે. Divine Dental Care માં સારવાર શરૂ કરતાં પહેલાં ડેન્ટિસ્ટ (દાંતના ડૉક્ટર) સમજાવે છે કે RCT શા માટે કરાવવાની સલાહ આપી છે, બીજા કયા વિકલ્પો છે અને સારવારમાં શું થશે.
આ સારવારમાં શું થાય છે
દરેક દાંતની અંદર એક જગ્યા હોય છે, જેમાં પલ્પ હોય છે – એટલે કે નસો અને લોહીની નળીઓ, જે દાંતના મૂળમાં આવેલી સાંકડી નળીઓમાં નીચે સુધી જાય છે. આ નળીઓને રૂટ કેનાલ કહેવાય છે. RCT દરમિયાન ડેન્ટિસ્ટ:
- લોકલ એનેસ્થેસિયાથી દાંત અને તેની આસપાસનું પેઢું સુન્ન કરે છે
- પલ્પ સુધી પહોંચવા માટે દાંતના ઉપરના ભાગમાં નાનું કાણું કરે છે
- ઇન્ફેક્શનવાળો કે સોજાવાળો પલ્પ કાઢે છે, અને કેનાલને સાફ કરીને આકાર આપે છે
- કેનાલને જંતુમુક્ત કરે છે, પછી તેને ભરીને સીલ કરે છે
- કાણું ટેમ્પરરી (કામચલાઉ) કે ફાઇનલ ફિલિંગથી બંધ કરે છે
ચાવતી વખતે સૌથી વધુ દબાણ પાછળના દાંત પર આવે છે, અને RCT પછી તે વધુ બરડ થઈ શકે છે. તેથી દાંતને સુરક્ષિત રાખવા માટે ડેન્ટિસ્ટ ઘણી વાર પછીથી ડેન્ટલ ક્રાઉન (કેપ) લગાવવાની સલાહ આપે છે. આગળના દાંતમાં ક્યારેક ફક્ત ફિલિંગ પૂરતું હોય છે. દાંત અને ઇન્ફેક્શન પર આધાર રાખીને RCT એક વિઝિટમાં પૂરું થઈ શકે છે, અથવા બે કે વધુ વિઝિટમાં વહેંચાઈ શકે છે.
દર્દીઓ સામાન્ય રીતે આ કારણોસર આવે છે
- દાંતમાં સખત કે લબકારા મારતો દુખાવો, ખાસ કરીને ચાવતી વખતે કે રાત્રે
- ગરમ કે ઠંડું લાગવું, જે ખાવા-પીવાનું પૂરું થયા પછી પણ થોડી વાર ચાલુ રહે
- પેઢાં પર સોજો, અથવા પેઢાં પર ફોલ્લી જેવો નાનો ઉભાર, જેમાંથી પરુ નીકળી શકે
- જૂના વાગવાથી કે ઈજા પછી કાળો પડી ગયેલો દાંત
- ઊંડો સડો કે તૂટેલો દાંત, જે નસની નજીક પહોંચી ગયો હોય
- એક્સ-રેમાં દેખાતું ઇન્ફેક્શન, ક્યારેક દુખાવો ન હોય ત્યારે પણ
Divine Dental Care માં સારવાર કેવી રીતે થાય છે
- તપાસ અને એક્સ-રે. ડેન્ટિસ્ટ દાંત તપાસે છે, અને મૂળ તથા મૂળના છેડે કોઈ ઇન્ફેક્શન છે કે નહીં તે જોવા ઓછા રેડિયેશનવાળો ડિજિટલ એક્સ-રે લે છે.
- તમારા વિકલ્પો સમજાવવા. તમને જણાવવામાં આવે છે કે દાંત બચી શકે તેમ છે કે નહીં, RCT માં શું થાય છે, અંદાજે કેટલી વિઝિટ લાગી શકે અને બીજા વિકલ્પો શું છે, જેમ કે દાંત કઢાવવો. આગળ શું કરવું તે તમે નક્કી કરો છો.
- લોકલ એનેસ્થેસિયા. દાંત અને આસપાસનો ભાગ સુન્ન કરવામાં આવે છે. વચ્ચે થોડો વિરામ જોઈએ તો તમે ગમે ત્યારે હાથ ઊંચો કરી શકો છો.
- કેનાલની સફાઈ. પલ્પ કાઢવામાં આવે છે, અને કેનાલને સાફ કરી, આકાર આપી, જંતુમુક્ત કરવામાં આવે છે.
- સીલ કરવું. કેનાલ ભરીને સીલ કરવામાં આવે છે, અને દાંત ટેમ્પરરી કે ફાઇનલ ફિલિંગથી બંધ કરવામાં આવે છે. જો ક્રાઉનની સલાહ આપી હોય, તો દાંત શાંત પડી જાય પછી તેનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
સારવાર પછીની કાળજી અને રિકવરી
થોડા દિવસ દાંત સહેજ દુખે તે સામાન્ય છે, ખાસ કરીને દાંતથી દબાવતી વખતે, અને આ સામાન્ય રીતે જાતે જ મટી જાય છે. દુખાવા માટે ફક્ત એ જ દવા લો જે તમારા ડૉક્ટર કે ફાર્માસિસ્ટ તમારા માટે સલામત કહે. દરેક રૂટ કેનાલમાં એન્ટિબાયોટિકની જરૂર પડતી નથી; તમને કોઈ દવાની જરૂર છે કે નહીં તે ડેન્ટિસ્ટ નક્કી કરશે.
ફાઇનલ ફિલિંગ કે ક્રાઉન ન લાગે ત્યાં સુધી એ બાજુથી કઠણ ખોરાક ન ચાવો, કારણ કે દાંતમાં તિરાડ પડી શકે છે. જો થોડા દિવસ પછી દુખાવો વધે, સોજો આવે કે ટેમ્પરરી ફિલિંગ નીકળી જાય, તો ક્લિનિકનો સંપર્ક કરો. જો સોજો આંખ કે ગરદન તરફ ફેલાય, અથવા શ્વાસ લેવામાં કે ગળવામાં તકલીફ થાય, તો તરત જ હોસ્પિટલના ઇમરજન્સી વિભાગમાં જાઓ – જુઓ ઇમરજન્સી ડેન્ટલ કેર. જો દાંતનો દુખાવો મટતો ન હોય, તો અમારા અંકલેશ્વરના ક્લિનિકમાં અપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
શું રૂટ કેનાલ ટ્રીટમેન્ટમાં દુખાવો થાય છે?
સારવાર શરૂ કરતાં પહેલાં લોકલ એનેસ્થેસિયાથી દાંત સુન્ન કરવામાં આવે છે, તેથી મોટા ભાગના લોકોને દુખાવાને બદલે દબાણ અને ધ્રુજારી (વાઇબ્રેશન) જેવું લાગે છે. પછીના થોડા દિવસ સહેજ દુખાવો રહેવો સામાન્ય છે અને સામાન્ય રીતે મટી જાય છે.
RCT માં કેટલી વિઝિટ લાગે છે?
તે દાંત, કેનાલની સંખ્યા અને હાલમાં ઇન્ફેક્શન છે કે નહીં તેના પર આધાર રાખે છે. કેટલાક દાંતની સારવાર એક વિઝિટમાં પૂરી થાય છે; કેટલાકમાં બે કે વધુ વિઝિટ લાગે છે.
શું રૂટ કેનાલ પછી ક્રાઉનની જરૂર પડે છે?
પાછળના દાંત પર ચાવતી વખતે ભારે દબાણ આવે છે અને તેમાં તિરાડ પડી શકે છે, તેથી સામાન્ય રીતે તેમને પછીથી ક્રાઉનની જરૂર પડે છે. આગળના દાંતમાં કદાચ ફક્ત ફિલિંગ પૂરતું હોય. દાંતનો કેટલો સ્વસ્થ ભાગ બાકી છે તે જોઈને ડેન્ટિસ્ટ સલાહ આપશે.
શું તેના બદલે દાંત કઢાવી નાખવો વધુ સારો?
દાંત બચી શકે તેમ હોય ત્યારે સામાન્ય રીતે કુદરતી દાંત રાખવાનું જ પસંદ કરવામાં આવે છે, કારણ કે ખૂટતા દાંતની જગ્યા પૂરવા ઘણી વાર બ્રિજ, ઇમ્પ્લાન્ટ કે ચોકઠું (ડેન્ચર) કરાવવું પડે છે. પણ ક્યારેક દાંત એટલો ખરાબ થઈ ગયો હોય છે કે બચાવી શકાતો નથી, અને ત્યારે દાંત કઢાવવો એ જ સમજદારીભર્યો વિકલ્પ હોય છે.
શું RCT પછી દાંતને ફરીથી સારવારની જરૂર પડી શકે?
ક્યારેક, હા. નવો સડો, લીક થતું ફિલિંગ કે તિરાડ વાટે બેક્ટેરિયા ફરી અંદર જઈ શકે છે. બરાબર બ્રશ કરવું, નિયમિત ચેક-અપ અને બરાબર ફિટ થયેલો ક્રાઉન દાંતને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદ કરે છે.
દરેકના દાંત અલગ હોય છે. તમારા માટે યોગ્ય સારવાર Dr. Dhara M. Sudani તમારા દાંત તપાસે અને જરૂર હોય તો એક્સ-રે લે, પછી જ નક્કી થાય છે. આ પેજ પરની માહિતી સામાન્ય છે, નિદાન નથી.
